Tot op de dag van vandaag is het voor professionele genealogen en lokale historici moeilijk om een ​​uniforme familielijn van (de graven) Von Berg te reconstrueren. Er is verwarring over de naamgeving, aangezien in die tijd meestal alleen de voor de certificering vereiste titel in officiële documenten werd vermeld. Omdat de "Berger" hun territorium voortdurend uitbreidden, was het moeilijk om te bepalen wie wie was.

De oorsprong van de naam Von Berg is nauwelijks verrassend. Men woonde op een berg. Het 'von' geeft aan dat het om een Duitse adellijke familie gaat. In ons geval is het eenvoudig vast te stellen op welke manier onze voorouders aan hun naam zijn gekomen. Het 'von' verwijst naar Duitsland. En onze stamboom speelt zich af in Kreiz Düren en daarin ligt het plaatsje Berg, dat op een berg ligt.

Omstreeks 1050 wordt daar Adolf von Hövel geboren die in 1101 door keizer Heinrich IV verheven wordt tot graaf en zich sindsdien Graaf von Berg noemt. Het is nagenoeg zeker dat deze Adolf de grondlegger van onze familie is. We vinden later weliswaar steeds meer adellijke families met de naam Von Berg in Nordrhein-Westfalen (en ver daarbuiten), maar hun stambomen beginnen doorgaans pas na 1300, hetgeen erop duidt dat het zijtakken zijn van de oorspronkelijke familie.

Hoe past onze stamboom in die van Adolf? In zijn stamboom zien we de titelopvolging van het graafschap Berg. Zijn zoon Adolf II wordt de volgende graaf. Adolf III is weer diens opvolger, enzovoort. Zo'n Adolf had vaak meer kinderen en die werden geen graaf, maar bleven wel adellijke familieleden. Op die manier is een woud aan families Von Berg ontstaan. Veel genealogen beginnen hun zoektocht bij de stamvader, waarmee de boom zich  gaandeweg vertakt richting onze tijd. Helaas werkt deze aanpak bij onze familie niet. Want in 1380, wanneer het graafschap Berg een hertogdom wordt, ontstaat een probleem. Wilhelm II von Berg ziet af van zijn rechten op het hertogdom en verdeelt zijn landgoed onder zijn kinderen. Deze schudden door huwelijken, erfgoedoorlogen en verdragen zo hard aan de stamboom, dat de takken rondvliegen. Bij de genealogen zouden nu alle alarmbellen moeten rinkelen. Zeker gelet op de vaak gebrekkige documentatie van gebeurtenissen in de 14e eeuw. Naar het waarom zij dat niet deden is het enkel raden. Een kind dat drie jaar na de dood van zijn vader geboren wordt. Of een Adolf die in het ene document twintig jaar eerder sterft dan in een ander. Of wanneer een erfgenaam wordt 'gevonden' die niet heeft bestaan. Je hoeft geen genealoog te zijn om vast te stellen dat er onzin wordt verteld. Het is fijn om te kunnen zeggen dat voorouders krijgshaftige en machtige edellieden waren. Maar dan graag alleen als dat waar is.

Andere onderzoekers beginnen bij de laatste tak. De jongst levende of de laatst bekende. En in het geval van de Dürense familie von Berg is de informatie gemakkelijk te vinden. Althans over de in Nederland wonende familieleden. Het zoeken in Nederland is eenvoudig. In 1811 werd door Napoleon het Bevolkingsregister ingevoerd. Burgers dienden zich bij hun gemeente met naam en geboortedatum te laten registreren. Had men geen naam, dan moest men er zelf een verzinnen. Vanaf dat moment werd ieder huwelijk, overlijden en elke geboorte vastgelegd. Deze gegevens zijn na 2000 gedigitaliseerd, hetgeen het vinden van gegevens eenvoudig maakt. De eerste Von Berg die in 1811 werd ingeschreven was van Duitsland afkomstig. Omdat ook daar de registratie pas in 1811 plaatsvond, is het vinden van familieleden moeilijker. De informatie is terug te vinden in doop- en overlijdensakten van de plaatselijke kerken, maar die zijn nooit gedigitaliseerd. Handwerk dus. Eigenlijk meer oogwerk en veel tijd. In de stamboomgegevens in het Menu zijn de resultaten weergegeven. Opvallend is dat ook hier het vergaren van informatie tot stilstand komt aan het einde van de 14e eeuw.

Dus, wat nu? Kunnen de stambomen ergens samengevoegd worden? Zijn er wel verbindingspunten? En zijn die betrouwbaar? Ja en nee. Zoals al gezegd is er in de loop van de tijd een woud aan Von Bergen ontstaan. En ja, die leiden allemaal naar Adolf I. Maar nee, omdat we niet weten welke boom uit het woud bij welke Von Berg hoort. Er zijn immers nieuwe (onder)Huizen Von Berg ontstaan. Het opvullen van de leegte tussen 1350 en 1450 is een kwestie van gegrond giswerk. Aannames die gebaseerd zijn op logische gevolgtrekkingen en het uitsluiten van onwaarschijnlijkheden. "Als dit zo is, dan kan het dat niet zijn." Wat helpt is de wetenschap dat elke voorouder uit de omgeving van Jülich en Düren komt. De data die in de stambomen in het menu 'tot 1400' en 'tot 1350' weergegeven zijn is het resultaat van het 'giswerk'. Er zal nader onderzoek nodig zijn.

___________________________________________________________________________________________________________________________

Eerst even iets over het gegeven dat wij 'van adel' zijn. Met de komst van de Romeinen begin eerste eeuw zien we adellijke titels ontstaan en pas met de val van het Duitse Keizerrijk in 1918 worden deze officiële titels met bijbehorende politieke macht afgeschaft. Om de rangorden van de Duitse adel te beschrijven is onbegonnen werk. De titels komen en gaan, zijn met elkaar verweven of krijgen een wisselende betekenis. (Kunt u zich niet inhouden en wilt u het precies weten? Ga naar https://de.wikipedia.org/wiki/Deutscher-Adel). Hieronder een beknopte weergave.

In eerste instantie is er de hoge adel. Families die regeerden over grondgebied en meestal de naam daarvan droegen. (De graven en hertogen Von Berg, Jülich en Kleve behoorden tot de bekendste en machtigste Von Bergen.) Deze families gaven hun titels en macht door van vader op zoon. Daarnaast kent men in Duitsland wat heet de lage adel of rijksadel. Bijbehorende titels werden verleend door hertogen, koningen en keizers als beloning voor bewezen diensten. Of om in hun plaats te regeren wanneer hun rijk te omvangrijk werd. Tot slot was er de vrije adel of landadel. Deze families beheerden van oudsher bestaand landgoed dat altijd al in hun bezit was of als leengoed ter beschikking was gesteld door leden van de hoge of lage adel. Onze familie behoorde tot de, zoals dat genoemd wordt, Ministerial Adel. De lage adellijken die in opdracht van keizers, koningen en hertogen een landgoed beheerden en ambtelijke taken uitvoerden.

___________________________________________________________________________________________________________________________

Onze familie behoorde tot de Jülich-aristocratie en hun residentie stond in Dürffenthal bij Ülpenich. De familie wordt voor het eerst genoemd in een document uit 1357 met Christian von Durffendale, waarmee de familielijn begint. Al in de Middeleeuwen verdeelden de Bergen zich in twee onafhankelijke lijnen. Christian's erfgenaam heette Baldewin von Berge en diens zoon was Daniel von Berg. Tussen 1433 en 1439 was Daniël rechter in Düren. Het waren zijn zonen, Rabod en Dietrich, die rond 1430 twee takken van de familie stichtten. Een lijn is vernoemd naar het stamhuis "Von Berg-Dürffenthal", de andere "Von Berg-Blens". Rabod von Berg-Dürffenthal was degene die de naam Von Berg voortzette.

Rond 1470 verschijnt in akten een nakomeling van de familie Von Berg uit Jülich: Johann von Berg. In welke familieverhouding hij stond met Rabod is niet bekend. Wel is duidelijk dat hij een nakomeling of verwante van hem moet zijn. Wikipedia vermeld: "De Heren Von Berg waren een ridderlijke ministeriële familie van de hertogen van Jülich en dienden hen in vele hoge rechtbanken, zoals raadsleden en rentmeesters". En dit ligt in de lijn van beroepen en functies die onze familie later bekleedde. Johann was getrouwd met Catharina von Lövenich. Van beiden is nagenoeg niets bekend.

De zoon van deze  Johann was baron Hermann von Bergh die omstreeks 1530 werd geboren. Over deze persoon is niet veel terug te vinden in aktes en documenten. Zoals gebruikelijk in adellijke kringen huwde men met anderen in adellijke kringen. Hermann was getrouwd met Margarete von Breuer.

Hun zoon Johann von Bergh huwde met Margarete von Schoeller. Het geslacht Von Schoeller was een invloedrijk familie en grondleggers van de nu nog bekende papier- en staalindustrie. Rond 1600 woonde hij in Holztirmpt.

Peter von Bergh was hun oudste zoon. Hij was Rentmeister van het landgoed Nörvenich, een leengoed van het hertogdom Jülich. Daar wordt hij als Schöffe, een lekenrechter, belast met de rechtspraak in een leengoed. Peter was in 1625 burgemeester van Düren. Hij studeerde af als doctor in de geneeskunde.

Over zijn zoon Johann Hermann von Bergh is meer bekend. Hij wordt op 23 september 1637 verheven in de Rijksadel door Keizer Ferdinand III en krijgt daarbij de titel van Hofpfalzgraaf. Daarmee is hij de directe vertegenwoordiger van de keizer in het landgoed van Jülich. De titel machtigde hem notarissen te benoemen, onwettigen te legitimeren, wapenschilden te verlenen, enz. Hij was ook vrijgesteld van alle belastingen en burgerlijke lasten. Hij werd tevens Erbförster en was verantwoordelijk voor het beheer van het Jülichse jachtgebied en het verlenen van jachtvergunningen. In de jaren 1643, 1652 en 1661 was hij burgemeester van Düren. Johann Hermann huwde Catharina Kreps, waarmee hij woonde in het huis 'zum Stern' aan de markt in Düren. Nadat hij was afgestudeerd aan de Universiteit van Wenen verhuisde het echtpaar naar Haus Bergshof in Birgel.

Zijn vijfde zoon Franz Hermann nam Bergshof over met de daarbij behorende verplichtingen als Erbförster. Of hij de titel Pfalzgraaf ook mocht voeren is niet bekend. Maar gezien de snel gaande verburgerlijking van de familie Von Bergh is dat onwaarschijnlijk.

Het was de zoon Franz Arnhold die Haus Bergshof verkocht. Hij verhuisde met zijn gezin naar Düren. Destijds was hij getrouwd met Barones Maria Magdalena Herckenrath. In de genen van de Von Bergen staat blijkbaar geschreven dat één huwelijk aan de krappe kant is. Hij huwde, net zoals zijn grootvader, drie vrouwen waarmee hij vijftien kinderen kreeg. Franz Arnhold was luitenant in de stad Zons.

Zijn zoon Carl Joseph werd geboren in Birgel. Er bestaat een noemenswaardig kerkelijk document over hem: Uittreksel uit de brief van de Romeinse curie: "Anna Margarethe Mertens is de nicht van Carl Joseph Berg via zijn broer of zus ("ex fratre germano seu sorore germana"); uit vleselijk verlangen heeft hij zijn nichtje zwanger gemaakt en vraagt ​​nu om dispensatie. Anna Margaretha zou in ongenade zijn gevallen en voor het leven ongehuwd zijn als het huwelijk niet was toegestaan; er zou ook een risico zijn dat de twee naar het protestantisme zouden neigen als hun huwelijk zou worden geweigerd. Omdat ze echter hebben beloofd katholiek te blijven, wordt dispensatie verleend. De pastoor moet hen een zware boetedoening opleggen voor hun zonde; ze moeten zweren dat ze de incestueuze zonde niet zouden hebben begaan als ze van tevoren hadden geweten dat ze een dispensatie hadden kunnen aanvragen; ze mogen niemand anders helpen bij incest enz. - Het kind is wettig verklaard."

Diens zoon Johann Mathias was de laatste telg van de Duitse tak van onze familie. Hij huwde Anna Margaretha Mertens en zij verhuisden tijdens hun leven naar Nederland.

Hier stopt de geschiedschrijving over onze familie. Tot in onze tijd bestaat weinig informatie, met uitzondering van geboorte-, huwelijks- en overlijdensakten met zo nu en dan een beroepsvermelding.

 

april 2024

Jef von Berg

 


Maak jouw eigen website met JouwWeb