Tot op de dag van vandaag is het voor professionele genealogen en lokale historici moeilijk om een ​​uniforme familielijn van Von Berg te reconstrueren. Er is verwarring over de naamgeving, aangezien in die tijd meestal alleen de voor de certificering vereiste titel in officiële documenten werd vermeld. Omdat de "Berger" hun territorium voortdurend uitbreidden, is het moeilijk om te bepalen wie wie was.

De oorsprong van de naam Von Berg is nauwelijks verrassend. Men woonde op een berg. Het 'von' geeft aan dat het om een Duitse adellijke familie gaat. In ons geval is het eenvoudig vast te stellen op welke manier onze voorouders aan hun naam zijn gekomen. Het 'von' verwijst naar Duitsland. En onze stamboom speelt zich af in Kreiz Düren/Jülich en daarin ligt het grondgebied Berg in het Rijnland.

Omstreeks 1050 wordt daar Adolf von Hövel (het Duits voor hoogte) geboren die in 1101 door keizer Heinrich IV verheven wordt tot graaf en zich sindsdien Graaf von Berg noemt. Het is vrijwel zeker dat deze Adolf de grondlegger van onze familie is. We vinden later weliswaar steeds meer adellijke families met de naam Von Berg in Nordrhein-Westfalen (en ver daarbuiten), maar hun stambomen beginnen pas na 1300, hetgeen erop duidt dat het zijtakken zijn van de oorspronkelijke familie.

Past onze stamboom in die van Adolf I? In zijn stamboom zien we de titelopvolging van het graafschap Berg. Zijn zoon Adolf II wordt de volgende graaf. Adolf III is weer diens opvolger, enzovoort. Zo'n Adolf had vaak meer kinderen en die werden geen graaf, maar bleven wel adellijke familieleden. Op die manier is een woud aan families Von Berg ontstaan. Veel genealogen beginnen hun zoektocht bij de stamvader, waarmee de boom zich  gaandeweg vertakt richting onze tijd. 

Maar feitelijk is een genealogisch onderzoek starten bij de grondlegger van een familie van generlei waarde bij het vaststellen van voorouders. Ook dus in onze situatie. Want in feite is slechts één conclusie mogelijk: wij stammen af van Adolf I von Berg, degene die onze naam voor het eerst gebruikte. Wordt onze familielijn voortgezet door diens zoon Adolf II? In ons geval waarschijnlijk, maar niet zeker. Wat als Adolf I nog een zoon had, dus een broer van Adolf II? Die stichtte daarmee een nieuwe familielijn Von Berg. En dan kunnen we de bloedlijn van Adolf II gevoeglijk links laten liggen.

In het stambomenoverzicht geeft ik de elkaar opvolgende graven toch weer. De opvolging eindigt bij de gebrekkige geschiedschrijving, waar ook onze stamboom eindigt. In Kreiz Jülich-Düren. Een verbintenis ligt toch voor de hand.

Andere onderzoekers beginnen bij de laatste tak. De jongst levende of de laatst bekende. En in het geval van de Dürense familie Von Berg is de informatie gemakkelijk te vinden. Althans over de in Nederland wonende familieleden. Het zoeken in Nederland is eenvoudig. In 1811 werd door Napoleon het Bevolkingsregister ingevoerd. Burgers dienden zich bij hun gemeente met naam en geboortedatum te laten registreren. Vanaf dat moment werd ieder huwelijk, overlijden en elke geboorte vastgelegd. Deze gegevens zijn na 2000 gedigitaliseerd, hetgeen het vinden van gegevens eenvoudig maakt. De eerste Von Berg die in 1811 werd ingeschreven was van Duitsland afkomstig. Omdat ook daar de registratie pas in 1811 plaatsvond, is het vinden van familieleden moeilijker. De informatie is terug te vinden in doop- en overlijdensakten van de plaatselijke kerken, maar die zijn nooit gedigitaliseerd. Handwerk dus. Eigenlijk meer oogwerk en veel tijd. In de stamboomgegevens in het Menu zijn de resultaten weergegeven. Opvallend is dat het vergaren van informatie tot stilstand komt aan het einde van de 15e eeuw. Wat is er met onze voorouders gebeurd gedurende een periode van ongeveer 70 jaren? Toch slechts hooguit twee generaties.

Deze periode, 1400 en 1470, wordt gekenmerkt door het uitvechten van vele vetes tussen de graven en hertogen in het Rijnlandgebied. Soms was er sprake van een duel, maar meestal werd een onderlinge twist door een bloedige oorlog beslecht. 

Wat nu? Kunnen de stambomen ergens gekoppeld worden? Zijn er wel verbindingspunten? En zijn die betrouwbaar? Ja en nee. Zoals al gezegd is er in de loop van de tijd een woud aan Von Bergen ontstaan. En ja, die leiden allemaal naar Adolf I. Maar nee, omdat we niet weten welke boom uit het woud bij welke Von Berg hoort. Er zijn immers nieuwe (onder)Huizen Von Berg ontstaan. Het opvullen van de leegte tussen 1440 en 1490 is een kwestie van gegrond giswerk. Aannames die gebaseerd zijn op logische gevolgtrekkingen en het uitsluiten van onwaarschijnlijkheden. "Als dit zo is, dan kan het dat niet zijn." Wat helpt is de wetenschap dat elke voorouder uit de omgeving van Jülich komt.

___________________________________________________________________________________________________________________________

Eerst even iets over het gegeven dat wij 'van adel' zijn. Met de komst van de Romeinen begin eerste eeuw zien we adellijke titels ontstaan en pas met de val van het Duitse Keizerrijk in 1918 worden deze officiële titels met bijbehorende politieke macht afgeschaft. Om de rangorden van de Duitse adel te beschrijven is onbegonnen werk. De titels komen en gaan, zijn met elkaar verweven of krijgen een wisselende betekenis. (Kunt u zich niet inhouden en wilt u het precies weten? Ga naar https://de.wikipedia.org/wiki/Deutscher-Adel). Hieronder een beknopte weergave.

In eerste instantie is er de hoge adel. Families die regeerden over grondgebied en meestal de naam daarvan droegen. (De graven en hertogen Von Berg, Jülich en Kleve behoorden tot de bekendste en machtigste Von Bergen.) Deze families gaven hun titels en macht door van vader op zoon. Daarnaast kent men in Duitsland wat heet de lage adel of rijksadel. Bijbehorende titels werden verleend door hertogen, koningen en keizers als beloning voor bewezen diensten. Of om in hun plaats te regeren wanneer hun rijk te omvangrijk werd. Tot slot was er de vrije adel of landadel. Deze families beheerden van oudsher bestaand landgoed dat altijd al in hun bezit was of als leengoed ter beschikking was gesteld door leden van de hoge of lage adel. Onze familie behoorde tot de, zoals dat genoemd wordt, Ministerial Adel. De lage adellijken die in opdracht van keizers, koningen en hertogen een landgoed beheerden en ambtelijke taken uitvoerden.

___________________________________________________________________________________________________________________________

Onze familie behoorde tot de Jülich-aristocratie. Vooralsnog heb ik twee bronnen gevonden die een aanvaardbare link vormen.

1. Een van de bronnen is de adellijke familie Berg. Deze wordt gerekend tot de oeradel uit Jülich en hun residentie stond in Dürffenthal bij Ülpenich. De familie wordt voor het eerst genoemd in een document uit 1357 met ridder Christian von Durffendale, waarmee de bewijsbare familielijn begint. Al in de Middeleeuwen verdeelden de Bergen zich in twee onafhankelijke lijnen. Christian's erfgenaam heette Baldewin von Berge en diens zoon was Daniel von Berg. Tussen 1433 en 1439 was Daniël rechter in Düren. Het waren zijn zonen, Rabod en Dietrich, die rond 1430 twee takken van de familie stichtten. Een lijn is vernoemd naar het stamhuis "Von Berg-Dürffenthal", de andere "Von Berg-Blens". Rabod von Berg-Dürffenthal was degene die de naam Von Berg voortzette.

2. De andere bron volgt de bloedlijn van af de grondlegger van onze familie; de eerste die de naam Von Berg is gaan voeren. Adolf von Hövel. Vanaf de derde alinea in het eerste hoofdstuk is deze lijn uitvoerig behandeld.

 

De zoektocht naar onze voorouders eindigt omstreeks 1470 met een nakomeling van de familie Von Berg uit Jülich: Johann von Berg of Johann von Berg-Jülich. Tot nog toe is het niet gelukt te achterhalen wie zijn ouders waren, waar hij precies geboren is en welke twee genoemde bronnen toepasselijk zijn. Wikipedia vermeld: "De Heren von Berg waren een ridderlijke ministeriële familie van de hertogen van Jülich en dienden hen in vele hoge rechtbanken, zoals raadsleden en rentmeesters". En dit ligt in de lijn van beroepen en functies die onze familie in die tijd bekleedde. Omdat in het citaat gesproken wordt van 'ridder' én 'hertog' kan het citaat uit Wikipedia op beide van toepassing zijn.

Johann was getrouwd met Catharina von Lövenich. Van beiden is verder niets bekend.

De zoon van deze Johann was baron Hermann von Bergh die omstreeks 1530 werd geboren. Over deze persoon is niet veel terug te vinden in aktes en documenten. Zoals gebruikelijk in adellijke kringen huwde men met anderen in adellijke kringen en Hermann was getrouwd met Margarete von Breuer.

Hun zoon Johann von Bergh huwde met Margarete von Schoeller. Het geslacht Von Schoeller was een invloedrijk familie en grondleggers van de nu nog bekende papier- en staalindustrie. Rond 1600 woonde hij in Holztirmpt.

Peter von Bergh was hun oudste zoon. Hij was Rentmeister van het landgoed Nörvenich, een leengoed van het hertogdom Jülich. Daar wordt hij als Schöffe, een lekenrechter, belast met de rechtspraak in een leengoed. Peter was in 1625 burgemeester van Düren. Hij studeerde af als doctor in de geneeskunde.

Over zijn zoon Johann Hermann von Bergh is meer bekend. Hij wordt op 23 september 1637 verheven in de Rijksadel door Keizer Ferdinand III en krijgt daarbij de titel van Hofpfalzgraaf. Daarmee is hij de directe vertegenwoordiger van de keizer in het landgoed van Jülich. De titel machtigde hem notarissen te benoemen, onwettigen te legitimeren, wapenschilden te verlenen, enz. Hij was ook vrijgesteld van alle belastingen en burgerlijke lasten. Hij werd tevens Erbförster en was verantwoordelijk voor het beheer van het Jülichse jachtgebied en het verlenen van jachtvergunningen. In de jaren 1643, 1652 en 1661 was hij burgemeester van Düren. Johann Hermann huwde Catharina Kreps, waarmee hij woonde in het huis 'zum Stern' aan de markt in Düren. Nadat hij was afgestudeerd aan de Universiteit van Wenen verhuisde het echtpaar naar Haus Bergshof in Birgel. Naar het schijnt was Bergshof al langere tijd in het bezit van de familie Von Berg.

Zijn vijfde zoon Franz Hermann nam Bergshof over met de daarbij behorende verplichtingen als Erbförster. Of hij de titel Pfalzgraaf ook mocht voeren is niet bekend. Maar gezien de snel gaande verburgerlijking van de familie Von Bergh is dat onwaarschijnlijk.

Het was de zoon Franz Arnhold die Haus Bergshof verkocht. Hij verhuisde met zijn gezin naar Düren. Destijds was hij getrouwd met  Maria Magdalena Herckenrath. In de genen van de Von Bergen staat blijkbaar geschreven dat één huwelijk aan de krappe kant is. Hij huwde, net zoals zijn grootvader, drie vrouwen waarmee hij vijftien kinderen kreeg. Franz Arnhold was luitenant in de stad Zons.

Zijn zoon Carl Joseph werd geboren in Birgel. Er bestaat een noemenswaardig kerkelijk document over hem: Uittreksel uit de brief van de Romeinse curie: "Anna Margarethe Mertens is de nicht van Carl Joseph Berg via zijn broer of zus ("ex fratre germano seu sorore germana"); uit vleselijk verlangen heeft hij zijn nichtje zwanger gemaakt en vraagt ​​nu om dispensatie. Anna Margaretha zou in ongenade zijn gevallen en voor het leven ongehuwd zijn als het huwelijk niet was toegestaan; er zou ook een risico zijn dat de twee naar het protestantisme zouden neigen als hun huwelijk zou worden geweigerd. Omdat ze echter hebben beloofd katholiek te blijven, wordt dispensatie verleend. De pastoor moet hen een zware boetedoening opleggen voor hun zonde; ze moeten zweren dat ze de incestueuze zonde niet zouden hebben begaan als ze van tevoren hadden geweten dat ze een dispensatie hadden kunnen aanvragen; ze mogen niemand anders helpen bij incest enz. - Het kind is wettig verklaard."

Diens zoon Johann Mathias was de laatste telg van de Duitse tak van onze familie. Hij huwde Anna Margaretha Mertens en zij verhuisden tijdens hun leven naar Nederland.

Hier stopt de geschiedschrijving over onze familie. Tot in onze tijd bestaat weinig informatie, met uitzondering van geboorte-, huwelijks- en overlijdensakten met zo nu en dan een beroepsvermelding.

 

juni 2024

Jef von Berg

 


Maak jouw eigen website met JouwWeb